Ko’ág̃aite, heta tetãygua ohechakuaa yvaytépe peteĩ mákina tuichaiterei, iñarandu’ỹva ha iñakãhatãva. Pehechávo péicha, tekove ha’e peteĩ mba’e oiko vaicha sapy’apy’a, evolusión ha’e ñorairõ ndoikuaáiva, ha yvypóra ojejuhu okápe, ohapykueho ha omanda natura rehe. Péro ko mombe’upy — oiko va’ekue arapokõindy pukukuéra rupi — ndoikovéima porã ñane renonderã rehehápe térã pe ijetu’úva ohechaukáva tembikuaa ko’ág̃agua. Pe jehecha syntropiko ombosako’i ñandéve peteĩ yvaytépe imbopurahéi, he’íva, iporãvóva ha oikehápe heta jeiko pavẽ rehegua.
Charles Sanders Peirce ome’ẽ peteĩ tape porã ñantendévo ko jehecha pyahu. Ha’e ñe’ẽ sinechismo — opa mba’e jeguatakuévo peteĩchaguáicha — he’i yvaytépe oñemomba’apoha mbohapy teko vaihague rupive: ikatúva oiko (primidad), jejopy ha ñemoĩ (segundidad), ha tekopyahu térã jepokuaa ojehupytýva (terceridad). Ko’ãva ndaha’éi ñe’ẽ guasúntema: ha’e hína pu’aka ombohapeha opa mba’e, mba’e chemikokuéra guive, oguerekóva guata ha tekoambue rehegua. Peteĩ ka’aguyre, peteĩ yvyramáta memby, peteĩ tembiapo oguatáva ñúme — opa hendápe oiko ko mbohapyha.
Ko’ã ñe’ẽ rupive, syntropía ndaha’éi peteĩ mba’e biológiko añónte — ha’e peteĩ principio kosmológico. Ohechaukáva yvaytépe ojehupytýha tekotee iporãvéva, joaju, ha ñemohenda pyahu. Evolusión ndaipóri ñorairõ añónte; ha’e hína ñomongeta, ñemoĩporã ha ñembohovái mbaretéva jehe’a rupive. Ñemongu’e vai ndaha’éi jejavy: ha’e hína pe mbyry’ái omokõiva teko pyahu. Orden ndojapói kaos ñemboty: osẽ oiko pe ñorairõ guasu rehe, ojejapóva ñemboja ha ñesẽ ojuehegui rupive. Tekove ndaha’éi peteĩ tape okãgue yvaytégui — ha’e hína peteĩ hechaukarã iporãvéva.
Agroforestería syntropika ohechauka ko kosmología tekove rehegua, peteĩ hendápe jahechakuaáva. Peteĩ sistema syntropiko ha’e peteĩ yvaytépe michĩva: peteĩ tenda ojehechahápe ikatúva oiko, jejoko ha ñemohenda tekopyre. Pe kytĩ ñyrõ oipysyrõ jevy, heterogeneidad omomýi teko mbarete, ha ára ryepyre oike ojupe omoheñói hag̃ua orden pyahu. Opa tembiapo — tesape oguejýva peteĩ togue pyahúre, tapỹi oñondive ombohasa tembi’u, mymba ogueraháva yvyráta’a — oike peteĩ arandu kosmiko guasúpe oikovéva. Pe kokue oiko peteï tenda kosmológico, yvaytépe ojekuaáva yvy, rogue ha imongakuaa rupi.
Ko jehecha omoambue mbarete ñande rerekokatu yvypóra. Ko’ág̃a ndajahecháinte ñande voi ñandejáva ojeipyhy natura rehe, síno ñaikotevẽ roiko joaju tape evolutivo rehe. Ñane arandu yvypóra ndaha’éi peteĩ mba’e oĩva sistema okápe, síno ha’e peteĩva opaite arandu rehegua yvaytépe ohechakuaáva syntropía. Pe chokokue oiko peteĩ coevolutor, ojapóva tembiapo sistema ndive, ndaha’éi osẽva ambue gotyo, ha ohechakuaáva hembiapo ipukúva ára ha tekove rehe.
Peteĩ kosmología syntropika ombohovái avei ñande reñandu ára rehegua. Ndajahecháinte ecosistema kuéra peteĩ mba’e jaiporútava pya’épe, síno peteĩ aóicha ypykuéra rehegua. Opa tembiapo jaikéva ombohéra peteĩ mba’e ra’ỹi, yvy guive térã tenonderã guive. Regeneración ndaha’éima peteĩ técnica añónte: ha’e peteï teko porã ñamba’apo hag̃ua ko yvaytépe oguatáva.
Pe jehecha rupi, agroforestería ha’e hetave ñemboguetáre ñembyai tekohápe. Ha’e tape jaikovévo jevy tekove ryepýpe, ha jahechakuaa ñande voi jajapohague peteĩ poyvi ryepýpe oĩva yvaytére oñepyrũ ypy guive ko ára peve. Syntropía rehegua ñamomba’apo’ỹre, jahechakuaa ko yvaytépe oikovéva arandu oikeha opa mba’e oikovévape, ha ñane rembiapo ha’eha ñande reimeha ndaha’éi ñandejára ramo, síno ñande roimeha peteĩ joyke’y ramo ko yvaytépe oaprendéva, okakuaáva ha oikovéva pyahúpe opa árape.
Nenhum comentário:
Postar um comentário